Zemin-Ust

8.Bölüm : YA VATAN YA ÖLÜM

Kırım Tatarları’nın 1987 Temmuz’unda,  Kızıl Meydan’da  gerçekleştirdikleri demokratik kitle gösterisi 8. Bölümün konuları arasında.  Böyle bir gösteri Sovyet devletinde ilk kez oluyordu.  

KIZILMEYDAN MOSKOVA 6 TEMMUZ 1987 SAAT 11.00 

BEKİR ÖMER - Kırım Tatar Milli Hareketi Aktivisti- Kremlin’in tepesinde büyük bir saat vardı onda dakikalar saniyeler bir uzun göründü gözüme. Şimdi birkaç saniyede 11 olacak.  Baksam etrafımda kimse yok gibi. Heyecandan yanılıyordum besbelli. Sonra baksam bir saniye içinde etrafımda 40-50 adam birden peydah oldu. Tuttuk böyle kollarımızı birbirimize içeride kalanlar başladılar kağıttan, bezden pankartlar açmaya. Biz hevesle başladık bütün gücümüzle bağırmaya.

6 Temmuz 1987 günü Moskova Kızıl Meydan'da 120 kadar Kırım Tatarı «Kırım Tatarlarını Vatan'a Döndürün» «Milletimizin Millî Haklarını Geri Verin», «Kırım Tatarları İçin de Demokrasi ve Berrak­lık» sloganları atıldı. Göstericiler arasında kadınlar, kızlar  küçük çocuklar da vardı. Sloganları ne kadar kararlı olduklarını gösteriyordu; ‘Ya Vatan Ya Ölüm”.  Bu gösteriler,  Sovyetler Birliği'nde ve Hür Dünya'da büyük yankı yarattı ve dikkatleri Kırım Tatar meselesine çevirdi. Onlar vatanlarına dönüş yolunda, şiddete, teröre başvurmadan, tek bir masum insanın kanını  akıtmadan  mücadele ediyorlardı.

AMET ASAN - Kırım Tatar Milli Hareketi Aktivisti- Eğer biz o zaman merkezi (Moskova) tekmeleyip Kırım’a gelmeseydik biz bugün burada olamazdık. Onu herkes anlıyor. 8 kadın 4-5 aylık çocuklarıyla geldiler. Onlar hazır idiler ölüme vatan için.

8. bölümde ayrıca vatanlarına dönen, ancak tekrar tekrar Kırım dışına çıkarılan Kırım Tatar ailelerinin dramına dikkat çekiliyor. Vatanlarına dönmek için hükümetten ümidini kesen yüzlerce Kırım Tatar ailesi, 1988 yılından itibaren her geçen yıl artan sayıda dalgalar halinde  Kırım’a gelmeye başlamıştı. Mahallî Sovyet idarecileri bürokratik engellemeler, Kırım Tatarlarına ev satmamaları için Rus dilli halk üzerinde baskı kurmak, Kırım Tatarı karşıtı propaganda yaparak, milliyetler arasında gerginlik yaratmak gibi faaliyetlere başvurmaktaydı.

            ANATOLİY GRİTSENKO-Kırım’da Yerel Yönetici (1989-1994) Kırım Parlamentosu Eski Başkanı- İdari engel olarak Kırım Tatarlarına oturum izni vermediler. Yetkililer sorunu çıkmaz bir hale getirdiler. İş bulabilmek için oturum izni      isteniliyordu, aynı zamanda oturum izni alabilmek için de iş bulmak gerekiyordu. Tam     bir çıkmaz yol.

            ALEKSANDR TARYANİK- Kırım-Bahçesaray Belediyesi Eski Başkanı-Savaş            Gazisi bir Kırım Tatarı uzak doğuda Japonya’ya karşı 1939 yılından 1946 yılına     kadar savaşmış. Çok sayıda nişanı madalyası vardı. Bu adam ailesi ile birlikte gelmiş         ve Bahçesaray’da ailesinin sürgün edildiği evi satın almış. Önüme madalyalarını,            ödüllerini, takdir belgelerini döktü. Ve bana şöyle bir şey sordu: Evlat söyle bana, ben             karşında ne ile suçlanıyorum? İnanmazsınız az daha ağlayacaktım. Benim bu soruya       verilecek hiç bir cevabım yoktu

            8 kez  ailesi beraber evinden, vatanından  atılan ve buna rağmen 8 kere yeniden hayat kuran ENVER İBRAHİMOV’un hayat hikayesi insanın içine dokunuyor gerçekten: 

“ 1977 senesi göçüp geldik Kırım’a. Ev aldık birinci ev bir ay oturduk. Evi sardı polisler  sürgün ettiler. Bir ay içinde Sak’da ev aldık iki yıl yaşadık yine yazmadılar. İkamet yok, iş yok sen kimsin diyen yok. Gelip gelip “Sürgün edeceğiz” diyorlar. İki yıl sonra gene mecbur olduk çıkmaya. Kuban’a geldik dört yıldan sonra haber geldi “Kırım’da biraz kolaylıklar var” diye .Hemen evi sattık gene göç ettik, zaman değişti  yine yazmadılar. Geniçesk şehri var orada ev aldık. Azıcık ortam yumuşadı gene geldik. Çernomorsky’den ev aldık. Daha temelli evimiz yok. Allah kısmet ederse, bunu kurarsak bize kalacak.”


Bu evde de oturamadı Enver İbrahimov. Röportajdan bir ay sonra bu sefer Allah aramızdan aldı onu. Sanki evin sıvasında kaldı bedeninin bir yarısı. 

DİĞER KONULAR

--------Altıncı Tutuklanma - Kasım 1983- Taşkent-Yargılaması bu defa açık yapıldı.    Gelenlerin       çoğunluğu üniversitede eğitim gören gençlerdi. Mahkemede sorulara   cevapları, Mustafa Kırımoğlu’nun savunmaları, genç, vatansever  Kırım       Tatarlarına       adeta   bir ders gibiydi.

ŞEVKET KAYBULLAH-(Kırım Tatar Milli Hareketi Aktivisti)O savunma  biz gençleri çekti. Musa Mahmut Teşkilatı her mahkemeye giderdi.      Köylerde vardı, biz kendimiz milli hareketimizde olan çeşitli yolları iyi öğrenmiştik.    Bize Mustafa Cemil’in tuttuğu yol pek yakındı.

            NASIR BEKİROV (Kırım Tatar Milli Hareketi Aktivisti)

            1944 senesinin suçlularını yargılayın sonra bizi yargılarsınız ‘dedi. Öyle davrandı ki        ara verildi duruşmaya, çıktık oturuyoruz, ağlıyoruz o adama.

            MİLARA SETTAROVA (Kırım Tatar Milli Hareketi Aktivisti)

            Bütün etrafı mahkemenin polis dolu. İtekleyerek girdik salona. Elbette öyle ruh     veriyordu ki gerçekten de hem kanunu biliyordu hem niçin mücadele ettiğini biliyordu.          Konuşmasının sonuna gelince birden uzun boylular karanfilleri çıkarıp iskemlelere        çıkıp bu karanfilleri Mustafa Cemil’e doğru atmaya başladı. Yanına bırakmıyorlardı.         Askerler ayaklarıyla çiğnemeye başladı karanfilleri. Bu kızlar iskemlelere çıkıp     pankartları açtı, askerler şaşırdı.

--------Altıncı Mahkumiyet- Şubat 1984 Magadan-Ağır Şartlı Çalışma Kampı - Uptar           ağır şartlı çalışma kampındaki mahkumiyeti hayatının bıçak sırtında    olduğu en        zor, en sıkıntılı mahkumiyetlerinin başında geliyordu.

            MUSTAFA A. KIRIMOĞLU-Çok tehlikeli zamandı. Hapishane yönetimi bazı    kimseleri kendileri      eliyle öldürmüyor, sakatlamıyorlar ama vazife veriyorlar bu         mahpuslara. Bu adamı           böyle böyle yapacaksın diye. İşte beni böyle hücreye           soktular. Anladım, tamam galiba       sonum geldi burada.....

--------Yedinci Dava Ekim 1986 Magadan- Ceza müddetinin tamamlanmasına az bir     zaman kala Kırımoğlu aleyhine yeni bir dava açıldı.

--------  11-12  Ekim 1986 İzlanda Reykjavik Hofdi House- Gorbaçov-Reagan zirvesinde, Reagan ön şart olarak aralarında Kırımoglu'nun da bulunduğu hapisteki 5 insan hakları savunucusunun serbest bırakılmasını talep etmişti.

--------Yedinci mahkumiyet- 18 Aralık 1986 Magadan- 3 yıl hapis         cezası alır ancak        şartlı olarak serbest bırakılır.

--------Özbekistan’a dönünce, farklı şehirlerde faaliyet gösteren Kırım Tatar Millî Hareketi'nin    Teşebbüs gruplarını birleştirmeye çalıştı.

4744 sefer okundu.

Zemin-Alt