Zemin-Ust

7.Bölüm : SÜRGÜNLERE RAĞMEN YİNE KIRIM YİNE KIRIM

7.Bölümde, 1960’lı yılların sonundan itibaren Kırım’da yerleşmeye çalışan Kırım Tatarlarının acıklı hikayeleri anlatılıyor. Kırım’da  kendilerini ne gibi kanunsuzlukların beklediğini bilseler de, Kırım Tatarları ata topraklarına  dönmeye devam etti.  Kırım’da ev satın aldıklarında, oturma izni ve iş temini gibi hususlarda bunları noterde tasdik ettiremiyor, sonra da oturma izinleri olmadığı için defalarca ceza ödüyorlardı. Pasaport düzenini ihlâl ettikleri için hüküm giydirilerek zorla Kırım dışına çıkarılıyorlardı. Defalarca vatanlarından atıldılar, doğduğu topraklarda yaşama hakkı tanınmadı onlara. Ancak tekrar geri geldiler ve vatanlarında yaşama hakkı için mücadelelerini sürdürdüler.

Belgesel, Musa Mamut’un dramının anlatıldığı anlarda ise yürek sızlatıyor. Bu dakikalar Kırım’ın Beşterek köyünde 46 yaşındaki üç çocuk babası Musa Mamut yeniden Kırım’dan kovmak üzere evine gelen mahallî Sovyet idarecilerinin gözü önünde 23 Temmuz 1978’de üzerine benzin dökerek kendini yakar ve bunun sonucu hayatını kaybeder.

            Musa Mamut’un trajedisini üzerine Jivoy Fakel- Canlı Meşale adlı bir destansı şiir yazan Rus aydını Grigoriy Matyeviç Aleksandrov deli diye akıl hastanesine kapatılır.

RÖPORTAJLAR- KIRIMDAN 2. SÜRGÜNLER

---------RAİLE BEYTULLAYEVA-1969’da Kırım’a geldiler, defalarca evlerinden atıldılar -                            Işıkları göründü, arabalar geldi. Başladım titremeye,kapılar kapalı. Kapıyı vurup             tekmeleyip açtılar. Babama vurdular. Annemi de kolundan çekip aldılar öyle alıp gittiler   annemi. Babama baksam, babam bütün kan revan içinde. Bizim arabamız gelince beş aile       birbirini görüp ağlamaya başladılar.

--------ALİME KİLYANOVA - Kırım Doğumlu- 80 yaşlarında- Ben vatanıma geldiğime çok memnunum, dayak yesek de burada       vatanımızda yaşıyoruz.

--------KURTAHMET EMİRASAN- 1931 Kırım doğumlu- Bizi kovup Ruslara verdiler evi.       Kurtahmet Emirasan’a 5 sene boyunca Kırım’da yerleşme izni verilmedi. 3 sene       çocuklarıyla beraber sokakta yattı.

--------VECİYE KAŞKA-1969’da Kırım’a geldi. Defalarca evinden atıldı- Gece saat 12’de        geldiler avluda arabaları pencereye karşı koydular. Bir yirmi otuz polisle beraber sarhoş Ruslar vardı. Pencereyi kırdılar, kapıyı yıktılar evin içine girdiler başta kocamı aldılar,        kollarını bağlayıp avluda duran otobüse koydular. Yapıştılar bana kucağımda iki yaşında            kızım vardı. Evde de dört oğlan uyuyordu. Uyuyan çocukların üstüne su döküp             uyandırdılar. İrkilip uyandılar çocuklar kaçtılar. Kaçtıkları zaman da sopayla vurdular    birinin ayağına vurdular, bir oğlum adı Muhammet idi, pek korktu. Sonra bir yıl daha       yaşadı, uyuduğu zaman geceleri evden kaçıp giderdi ‘Polis geliyor kurtarınız, Kırım”dan             çıkaracaklar, beni alıyorlar size de alacaklar’ deyip başına yorganını kapattı, öyle öldü.

DİĞER KONULAR

--------22 Aralık 1977- Kırımoğlu hapisten çıktı. Ama tam olarak serbest olamadı. Şehri terk       etmesi, Akşam 20.00 sabah 06.00 saatleri arasında evden çıkması, halkla toplu    bulunabileceği yerlere  gitmesi yasaktı. Her hafta karakola gitmek zorundaydı. Zaten      KGB her gece Taşkent’te yaşadığı ağabeyi Asan’ın evine gelip kontrol ediyordu.           

---------EDİYE CEMİLEVA (Mustafa A. Kırımoğlu’nun yengesi)Tepede birisi vuruyor takır    takır. “Bu niye vuruyormuş” diye düşündüm varıp bakayım. Ama üst katımızda polis        duruyordu. Benimle konuşmadı. Bağırmıya başladım “Bizim evimizi dinliyorlar!”

---------Beşinci mahkumiyet - Haziran 1979 Ziryanka 4 yıl sürgün cezası- Sürgüne gönderildiği yer, Saha Özerk Cumhuriyeti’nin başkenti Yakutsk şehrinin 1500     km doğusundaki Ziryanka’ydı. Eksi 50 dereceleri bulan sert kışta, yaz aylarında kilometrelerce genişlikteki bataklıkların oluştuğu bu bölgeden kaçmak imkansızdı. Zıryanka  ölüm    vadisi olarak da bilinen Koluma nehri vadisinde idi. Bu bölgede Stalin     döneminde      onbinlerce mahkumun öldüğü bilinmektedir.

---------4 yıllık sürgünden sonra Sibirya’dan Yakutistandan ayılarak eşi Safinar ve oğlu Hayser   ile birlikte yerleşmek amacıyla Kırım'a doğru yola çıkar. Mustafa Cemil eşi Safinar ve    küçük Hayser’de  Kırım’da üç gün yaşayabilir. Zorla  Özbekistan'a geri götürülürler,

---------Annesi Mahfure ve babası Abdülcemil ile kız kardeşleri Dilara ve Gülizar eşleri ve           çocuklarıyla 1977 yılında Kırım’a göç etmişlerdir. Karasubazar şehrinin köylerinde ev           satın almışlardı. Ama Mustafa Cemil’in yeniden yargılandığı günlerde hepsi bir günde         Kırım’dan zorla sürgün edilirler.

RIZA SEYİTVELİ (Mustafa A. Kırımoğlu’nun kız kardeşinin eşi) 1979’da dört sene       yaşadık orada. Bizi işe almadılar. Evimizi resmi olarak devlet Kabul etmiyor,         resmileştirmiyorlardı.

            HİKMET ABDULLAYEV-Mustafa A. Kırımoğlu’nun kız kardeşinin eşi-Bizi    götürdüler  ikinci günün sabahı annemleri de getirdiler. Annem, kaynanam, kaynatam,  çocuklar hepsi bir yerdeydi.

GÜLİZAR CEMİL ABDULLAYEVA- Mustafa A. Kırımoğlu’nun kız kardeşi- Bizi koydular bir nezarete. Artık çocuklar aç, ağlamaya başladılar.20 yıldır hapishanelerde olan bir adam “20 yıldır hapishanelerde dolaşıyorum böyle küçük çocuk sesi ilk defa duyuyorum” Bu adam öldüren adam başlıyor kapıya vurmaya. Sonra hepsi kapıya vuruyorlar. O çocukları doyurun. O çocuklar aç onun için ağlıyor. Bizi çıkardılar, bu çocuklara balık başından yapılmış çorba verdiler. Öyle ilginç olay ki dört buçuk yaşındaki kızım Leyla   “Ana neden sen evde böyle lezzetli çorba pişirmiyorsun” dedi. Çünkü sabahtan beri açtı öyle bir lezzetli geldi ki kaynanam çıpır çıpır ağlıyor, ben de ağlıyorum.

            HİKMET ABDULLAYEV-Mustafa A. Kırımoğlu’nun kız kardeşinin eşi-Çocuklar  hatırlıyor. Akıllarında kaldı da ondan sonra çocuklarım birkaç yıl  polisi görünce böyle titriyorlardı. Korktularda.

            DİLARA SEYİTVELİ-Mustafa A. Kırımoğlu’nun kız kardeşi- Üstümüzde olan            paraları aldılar. O parayla eşyalarımızı konteynırlara koyup yolladılar. Ve o    paralarla biletlerimizi alıp bizi  konvoyla getirip trene bindirdiler.

8994 sefer okundu.

Zemin-Alt